Selja Ahava

Tłumaczenie: Justyna Polanowska

Wydawnictwo: Grupa Wydawnicza Relacja

Data premiery: 13.05.2026

Liczba stron: 240

Pamięć Anny rozpada się na fragmenty – podobnie jak czas. Życie składa się z porozrzucanych scen, którym przygląda się jedna po drugiej, próbując uchwycić sens. Jest wyspa i morze, znajomy krajobraz oraz Antti, mąż. Gdy Antti ginie w wypadku samochodowym, Anna wyrusza w podróż przez miejsca i stany świadomości. Londyn na chwilę staje się dla niej schronieniem: miastem wystarczająco anonimowym, by pomieścić kogoś zagubionego. Lecz nawet tam rzeczywistość zaczyna się rozmywać, a umysł zamyka się we własnych labiryntach.

Balansując między realizmem magicznym, fantastyką i subtelną ironią, Ahava opowiada o codziennym zmaganiu osoby żyjącej z zaburzeniami pamięci. To, co z zewnątrz może wydawać się surrealistyczne, dla Anny jest nieustanną próbą ocalenia tożsamości i zdolności bycia wśród innych.

 

„Poruszająca powieść, misternie utkana i opowiedziana z jasnością oraz precyzją”.

„Badische Zeitung”

 

Pierwsze strony powieści ,,Dzień, w którym wieloryb przepłynął przez Londyn" autorstwa Selja Ahavy wprawiają w konsternację. W kolejnych rozdziałach granica między prawdziwymi wspomnieniami a pragnieniami, które z upływem lat zaczęły się zacierać, staje się mniej wyraźna. Między rzeczywistością a snami. Czytelnik adaptuje się do dezorientacji, która wynika z powoli rozpadającego się życia głównej bohaterki spowodowanej Alzhaimerem. Choroba odbiera powoli tożsamość, niezależność i bezpieczeństwo. 

Nielinearna narracja pozwala poznać życie Anny w różnych jego fazach, choć dla czytelnika pozostaje ona przede wszystkim kobietą w podeszłym wieku, od której historia się zaczyna i kończy. Wyraźnie zarysowana jest klamra narracyjna tej powieści. Z kolei styl i język odzwierciedla sposób myślenia osoby chorej, a ich specyfika utrudnia odróżnienie tego, co wydarzyło się naprawdę, od tego, co zostało zniekształcone przez upływ czasu pamięć i wyobraźnię. Jednocześnie ten zabieg sprawia, że nie można się od tej książki oderwać. Narracja jest fragmentaryczna, miejscami chaotyczna. Wręcz zaciera się granica między czasem teraźniejszym, a przeszłością. Autorka nagle, ale płynnie przeskakuje między jednym wspomnieniem, a drugim. Między jednym etapem życia, a kolejnym. Narracja jest z perspektywy trzeciej osoby, ale jest to narrator niewiarygodny. 

Nie bez powodu do tej pory nie napisałam nic o bohaterach, nie chcąc zdradzać za wiele. W centrum pozostaje Anna, od których odbija się kobieta. Na kartach książki przewijają się nietypowe postacie. 

Dlaczego niektóre chwile zostają w pamięci, a inne znikają? Czy w tych zapamiętanych było coś szczególnego, a może w zapomnienie poszło coś, co mogło przesądzić o wszystkim? Czasem Anna dziwiła się, o jakich rzeczach zdarzało jej się zapomnieć. A czasem dziwiła się z kolei o czym zdarzyło jej się pamiętać.

W książce jest wiele subtelnych, symbolicznych motywów i powtarzających się sekwencji, których korelacje dostrzega się później. Są elementy folklorystyczne i odniesienia do klasycznych bajek oraz opowieści. Całość dopełniają subtelne akcenty realizmu magicznego, które zacierają granicę między jawą a snem. Ważnym elementem pozostają pamiętniki i tworzone w nich listy przez Annę. Interesujące i nieprzypadkowe są także  opisy przyrody i pojawiające się w powieści zwierzęta. Selja Ahava szczególną uwagę przywiązuje do słów, które opisują otaczającą rzeczywistość. Dobór jest bardzo precyzyjny, autorka podkreśla ich wagę oraz znaczenia, ale przede wszystkim podkreśla relację ze stanem emocjonalnym.  Zyskuje też na tym atmosfera w ,,Dzień, w którym wieloryb przepłynął przez Londyn", która bywa baśniowa, mroczna. 

W Polsce ukazało się już kilka książek autorki, ale ,,Dzień, w którym wieloryb przepłynął przez Londyn" jest debiutem Selja Ahavy  z 2010 r.  Mimo to nie czuć tego upływu czasu. Ta Fińska pisarka oddała w ręce czytelników uniwersalną i melancholijną historię, której brutalność tkwi w cichej bezradności. 

,,Dzień, w którym wieloryb przepłynął przez Londyn" Selja Ahava jest przytłaczającą książką, o utracie pamięci, własnej tożsamości. Równie mocno wybrzmiewa w  niej wątek żałoby i starty bliskiej osoby. Między nakładającymi się na siebie wspomnieniami powraca motyw macierzyństwa i bezpłodności.  To opowieść, która stawia wyzwanie przed czytelnikiem. Czytajcie! To świetna historia. 

Współpraca reklamowa (barter) : Grupa Wydawnicza Relacja